အိုင်ဝေဝေ စကားဝိုင်း
27th June
အိုင်ဝေဝေ စကားဝိုင်း
အင်ဒရူး ဆိုလမွန် ✍️၊
ကျွန်တော် မေးချင်တဲ့ အချက်နှစ်ခုရှိတယ်၊ ဘယ်အစီအစဉ်နဲ့ဖြစ်ဖြစ် မေးလို့ရတယ်။ ပထမအချက်ကတော့ တရုတ်နိုင်ငံဟာ ဝိညာဉ်မရှိတဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်တာကြောင့်၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဒေသဆိုင်ရာ မီဒီယာတွေမှာ မကြာခဏ ပြောနေသလို ကမ္ဘာကို လွှမ်းမိုးနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးဆိုတဲ့ ခင်ဗျားရဲ့ ပြောကြားချက်ပါ။ ဒုတိယအချက်ကတော့ ၁၉၈၉ ကနေ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ တရုတ်ခေတ်ပြိုင်အနုပညာပြပွဲ (Art and China After 1989: Theater of the World) ထဲက တိရစ္ဆာန်လက်ရာတွေကို ဖယ်ရှားလိုက်တာဟာ တိရစ္ဆာန်အခွင့်အရေးတွေကို ချိုးဖောက်ရုံတင်မကဘဲ လူ့အခွင့်အရေးကိုပါ ချိုးဖောက်တာဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ ခင်ဗျားရဲ့ အခိုင်အမာပြောကြားချက်ပါ।
ပထမဆုံး တရုတ်နိုင်ငံဟာ ကမ္ဘာကို လွှမ်းမိုးနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးဆိုတဲ့ အချက်ကနေ စပြောကြရအောင်။
အိုင်ဝေဝေ 🍅၊
အိုး၊ ဟုတ်ကဲ့။
အင်ဒရူး ဆိုလမွန် ✍️
ဒါက စိတ်ချမ်းသာစရာပဲ။
အိုင်ဝေဝေ 🍅၊
တွေ့ရသလောက် လူအများစု တရုတ်နိုင်ငံက အရမ်းမြန်မြန် တိုးတက်နေပြီး၊ သူ့ရဲ့ အာရုံစိုက်စရာဖြစ်နိုင်ခြေ၊ အာဏာနဲ့ ကမ္ဘာကို လွှမ်းမိုးလာနိုင်တယ်လို့ စိတ်ကူးယဉ်ကြည့်နေကြတယ်။ အဲဒီလိုမေးခွန်းကို လူတွေ မကြာခဏ မေးကြတယ်။ ကျွန်တော်ကတော့ ဒီမေးခွန်းကို တကယ်မရှိဘူးလို့ ထင်တယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တရုတ်နိုင်ငံဟာ ကမ္ဘာကို လွှမ်းမိုးနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ယုံကြည်လို့ပါ။
ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံအကြောင်း ပြောမယ်ဆိုရင် ဂဏန်းတွေထက် လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အရည်အသွေးက အရေးကြီးပါတယ်။ တရုတ်လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ၁.၃ ဘီလီယံလောက် လူဦးရေ ရှိပြီး၊ အဲဒီလူတွေဟာ မှန်ကန်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ရရှိစရာလိုအပ်ပါတယ်။ သူတို့ကိုဆင်ဆာလုပ်လို့မရပါဘူး။ သူတို့မှာ ပုံစံ၊ တစ်ဦးချင်းရဲ့ သဘာဝနဲ့ တစ်စုံတစ်ခုကို ဖန်တီးနိုင်စွမ်းလိုအပ်ပါတယ်။ သူတို့မှာ စိတ်ကူးယဉ်ဖန်တီးနိုင်စွမ်းနဲ့ စိတ်ဝင်စားမှုလိုအပ်ပါတယ်။ ဒီအကြောင်းအားလုံးဟာ မရှိရင်၊ လူတွေ ခြောက်ဆယ်ကျော် ကြာပြီးတောင် မဲပေးခွင့်၊ လွတ်လပ်တဲ့ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်၊ ဒါမှမဟုတ် မီဒီယာတောင်မရှိရင်၊ ဒီလိုအာဏာရှင်စနစ်က ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို ဘယ်လိုအဓိပ္ပာယ်အလုံအလောက်နဲ့ဝင်စားနိုင်မှာလဲ။ ဒါက မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ သူတို့က ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုမှ လုပ်ဖို့ စိတ်မဝင်စားပါဘူး။ သူတို့က ဆွေးနွေးမှုတစ်ခုလုပ်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် အနည်းငယ်စမ်းကြည့်ဖို့ကိုခမလိုလားပါဘူး။ သေချာလို့ပါ။ ဒါက အတိအကျ ရှင်းလင်းပြီးသားပါ။ ဒီတရုတ်နိုင်ငံက အဲဒီလိုလေ့လာရနိုင်တဲ့ အခြေခံတန်ဖိုးတွေအကြောင်း ပြောဖို့ ခွင့်မပြုပါဘူး။
တစ်ခုတည်းသော ပါတီက စီးပွားရေးကို ထိန်းချုပ်ပြီး၊ အာဏာအားလုံးဟာ ပါတီရဲ့ လက်ထဲမှာ ရှိတယ်။ အမေရိကန်၊ အင်္ဂလန်၊ ဂျာမနီ၊ ဒါမှမဟုတ် ပြင်သစ်လို အာဏာကြီးနိုင်ငံတွေနဲ့ သဘောတူညီမှုတွေ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖန်တီးနိုင်တာက အလွန်လွယ်ကူတယ်။ အဲဒီလိုနိုင်ငံတွေဟာ ဒီလောက်မြန်မြန်နဲ့ ကြီးမားတဲ့ သဘောတူညီမှုတွေ ဖန်တီးနိုင်တဲ့ တစ်စုံတစ်ယောက်ကို တစ်ခါမှ မတွေ့ဖူးဘူး။ ဒါကြောင့် လူတိုင်းက တရုတ်ကို တပြိုင်နက်တဲ ချစ်ကြသလို မုန်းတီးကြတယ်။ ကျွန်တော်ထင်တာက သူတို့ဟာ တရုတ်ကို ချစ်တာ တကယ်က ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို ကျယ်ပြန့်စေဖို့၊ သက်သာတဲ့ အလုပ်သမားစွမ်းအားကို အသုံးချဖို့ အခွင့်အရေးပေးတာကြောင့်ပါ။ လူ့အခွင့်အရေးမရှိဘူး။ လွတ်လပ်စွာပြောရေးဆိုခွင့်မရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် တစ်ချိန်တည်းမှာ ဈေးကွက်တစ်ခု ရှိတယ်၊ အဲဒါက သန်းပေါင်း ၁.၃ ဘီလီယံလောက် လူဦးရေနဲ့ ဖန်တီးထားပြီး ရုပ်ဝတ္ထုဆိုင်ရာ အရာတွေမရှိဘဲ နှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ဆောက်ခဲ့တယ်။ အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေဟာ အိပ်မက်မက်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ ဈေးကွက်အမျိုးအစားပါ။
ဒါကြောင့် အခုခေတ်မှာ ကြီးမားတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေဟာ တရုတ်နဲ့ ပြောပြရုံမဖြစ်တဲ့ သဘောတူညီမှုတွေ ပြုလုပ်နေကြတာ တွေ့ရတယ်။ ကျွန်တော်တို့အားလုံး ဒါကို ခံယူထားကြတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒါက ကျွန်တော်တို့ကို အထောက်အကူပြုမှာ ထင်လို့ပါ။ ဒါက တရုတ်ကို မိစ္ဆာတစ်ကောင်လိုဖြစ်စေပြီး၊ အလွန်မာန်ကြီးတယ်။ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဘာမှ ဆွေးနွေးလို့မရဘူး၊ အနောက်နိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတွေကို လေ့ကျင့်ပေးထားတယ်၊ “အိုး၊ ဒါကို ဆွေးနွေးမှာမဟုတ်နိုင်ဘူး။ တရုတ်က ချမ်းသာလာရင် ပြောင်းလဲလာမှာပါ” လို့။ မေ့ပစ်လိုက်ပါ။ အမေရိကန်ဟာ အလွန်ချမ်းသာလာခဲ့တယ်။ မင်းတို့မှာ ထရမ့်သမ္မတရှိတယ်။ မင်းတို့ ပြောင်းလဲနေလား။ မဟုတ်ဘူး။ မင်းတို့ ဆိုးဆိုးရွားရွားပြောင်းလဲနေတာပဲ။ လူ့အခွင့်အရေးက တစ်ဦးချင်းကိုယ်တိုင် ကာကွယ်ရပြီး၊ မျိုးဆက်တိုင်းကာကွယ်ရမယ်။ လွတ်လပ်မှုက လက်ဆောင်အနေနဲ့ ပေးတာမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့ တာဝန်ကို လွှတ်စရာမရှိဘူး။
ဒါကတော့ တရုတ်အကြောင်းပါ။ ဒါပေမယ့် ဒုတိယမေးခွန်းကို ဆက်ပြောကြရအောင်။
အင်ဒရူး ဆိုလမွန်✍️၊
လူ့အခွင့်အရေး၊ ပွင့်လင်းမှုနဲ့ ခင်ဗျားအခုပြောခဲ့တဲ့ တရုတ်က ကမ္ဘာ့အာဏာရှင်နိုင်ငံဖြစ်နိုင်တာကို ပိတ်ဆို့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကိုယ့်ဟာကိုယ် ပျော်ရွှင်တဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာလည်း အပြည့်အဝ ပြသနေတာကို တွေ့ရတယ်။
အိုင်ဝေဝေ🍅၊
ဒီမှာကျွန်တော်ရှိနေပြီးတရုတ်ဟာ ကမ္ဘာ့အာဏာရှင်နိုင်ငံဖြစ်လို့မရဘူး။ ကျွန်တော်ဟာ သူတို့ကို ထရမ့်ပြောမယ်၊ “မင်းတို့ အကုန်လစ်တော့၊ အိုကေ။”
ဒုတိယမေးခွန်းကတော့ ဂူဂမ်းဟယ်ပြတိုက်ကနေ (Guggenheim Museum) လက်ရာတွေ ချွတ်ယူခံရတာအကြောင်းပါ။ ဒါကို ဘယ်လိုပြောရမလဲမသိဘူး။ အနုပညာသမိုင်းမှာ လက်ရာတွေကို “အန္တရာယ်ရှိတယ်” လို့ သတ်မှတ်ပြီး၊ ပြသဖို့ မသင့်လျော်ဘူးလို့ သတ်မှတ်ခံရတဲ့ အချက်တွေ အမြဲရှိခဲ့တယ်။ အဲဒီအချက်တွေက အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အာဏာရှင်တွေ၊ အာဏာရှင်အဖွဲ့အစည်းတွေက သန့်ရှင်းတဲ့ အနုပညာတစ်ခုတည်းကိုပဲ ပြသခြင်တဲ့အချိန်တွေမှာဖြစ်ခဲ့တယ်။ ကျွန်တော်တို့က စိတ်ကူးတစ်ခုက အခြားတစ်စိတ်ကူးကိုအထက်စီးနိုင်အောင် လုပ်ချင်တယ်။စကားပြောခွင့်လွတ်လပ်မှုအတွက် လုံလောက်တဲ့ နေရာမပေးနိုင်ဘူး။ အဲဒီအချိန်တွေကို ကျွန်တော်တို့ မှတ်မိထားသင့်တယ်။
အဲဒီအချိန်တွေက တရုတ်မှာ၊ မြောက်ကိုရီးယားမှာ၊ နာဇီအောက်မှာ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှားမှာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ အလွန်ပြင်းထန်ခဲ့တယ်။ ကျွန်တော့်အဖေက ကိုယ့်ကိုကိုယ်သတ်သေဖို့ သုံးကြိမ်လောက်ကြိုးစားခဲ့တယ်၊ ဒါကြောင့် လူအများစု တိတ်ဆိတ်သွားခဲ့ရတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူတို့ ကိုယ့်အတွင်းရေးအသံကို ယုံလို့မရခဲ့လို့ပါ။သူတို့မှာ
တကယ့်အဖြစ်အပျက်ကို ပြန်ပြောင်းမှတ်မိလို့မရဘူး၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တစ်ခြားအသံတစ်ခုက သူတို့ကို စွပ်စွဲနိုင်လို့ပါ။ ဒါကြောင့် အနုပညာရှင်တွေကို လွတ်လပ်တဲ့ဝန်းကျင်တခုလောက် ထားရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒီလွတ်လပ်မှုက လူ့အဖွဲ့အစည်းအားလုံးကို ပိုကောင်းမွန်စေမယ်လို့ ထင်တယ်။ အဲဒီလွတ်လပ်မှုမရှိရင် လူ့အဖွဲ့အစည်းက စိတ်မရှည်နိုင်တဲ့ အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သွားမှာပါ။
အင်ဒရူး ဆိုလမွန် ✍️၊
အခုက ပရိသတ်တွေရဲ့ မေးခွန်းတွေကို ဖတ်ပြမယ်။ ပထမမေးခွန်းက အတိအကျ အဲဒီကိစ္စကနေ ဆက်သွားတာပါ။ ဒါက ပြောတာက “အခုခေတ် ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုနဲ့ လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်တွေခြိမ်းခြောက်ခံနေရမှုတွေကို တိုက်ဖို့ အမေရိကန်ပြည်သူပုဂ္ဂိုလ်တွေက ဘယ်လိုနည်းလမ်းတွေ သုံးသင့်လဲလို့” မေးထားပါတယ်။
အိုင်ဝေဝေ 🍅၊
ဘယ်နည်းလမ်းလဲဆိုတော့ ကျွန်တော်ထင်တာက တကယ့်နည်းလမ်းကတော့ ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်တဲ့အခါ မင်းတို့ မသက်သာခံစားရတာ ဒါမှမဟုတ် သက်သာခံစားရတာလား။ မင်းတို့ ဲီအတွက် မသက်သာခံစားရင်၊ မင်းတို့ဟာ လက်စားချေဖို့ နည်းလမ်းရှာဖို့လိုတယ်။ ဒါပေမယ့် လက်စားချေဖို့က လွယ်ကူတာမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်က လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ တိရစ္ဆာန်အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် ဘာအခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းတွေကိုမဆို တွေ့ရတယ်။ သူတို့ဟာ အလွန်စိတ်ဝင်စားကြပြီး၊ ဒါပေမယ့် သူတို့အထဲမှာ လိုလိုချင်ချင် လုပ်ချင်တဲ့အဖွဲ့ များများစားစားမတွေ့ဖူး။ ကျွန်တော်တွေ့တဲ့အတိုင်း သူတို့ထဲက အနည်းငယ်ပဲ ရှိတယ်။ မကြာခဏဆိုသလို သူတို့မှာ စိတ်ဝင်စားဖို့ စွမ်းဆောင်မှုမရှိဘူး။ မကြာခဏဆိုသလို သူတို့မှာ ပြုံးရယ်စရာမရှိဘူး။ သူတို့က ပြန်တိုက်ဖို့ သင့်တဲ့ ဘာသာစကားကိုတောင် ရှာမတွေ့နိုင်ကြဘူး။ ဒီအရာတွေက လွယ်ကူတာမဟုတ်ဘူး။ ဘယ်သူမှ ကောင်းတဲ့ အစားအသောက်ကို ချက်နိုင်တာမဟုတ်ဘူး။ မင်းတို့က လုံလောက်တဲ့ အစားအသောက်ကို စားဖို့ လိုတယ်၊ အဲဒါမှ မတူညီတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေ ဒါမှမဟုတ် မတူညီတဲ့ ဖန်တီးနိုင်စွမ်းတွေကြား ကွာခြားချက်ကို သိနိုင်တယ်၊ ဒါမှ မင်းတို့ ကောင်းကောင်း ချက်ပြုတ်နိုင်မှာပါ။ အိုကေ၊ မင်းဆက်မေးပါ။
အင်ဒရူး ဆိုလမွန် ✍️၊
(ရယ်လျက်)
ကျွန်တော့်အဖို့ပြီးသွားပြီ။ အခုက ပရိသတ်တွေရဲ့ စကားတွေ ဖတ်ပြတာပဲ။ ရော်န်က ခင်ဗျားကို မေးချင်တာရှိတယ်။ခင်ဗျားရဲ့ အခုလုပ်ဆောင်မှုတွေအားလုံးနဲ့ တစ်ခုတည်းသော ရည်ရွယ်ချက်ရှိမယ်ဆိုရင် ဒါက ဘာလဲနဲ့ အောင်မြင်မှုက ဘယ်လိုပုံစံဖြစ်လာမှာလဲ။
အိုင်ဝေဝေ 🍅၊
ကျွန်တော့်ရဲ့ အောင်မြင်မှုက ကျွန်တော့်ရဲ့ အသံနဲ့ တိုင်းတာနိုင်မှာဖြစ်ပြီး၊ ဒါဟာ အရေးမကြီးတော့ဘူး။ ဘယ်သူမဆို သူတို့ရဲ့ ပုံစံအသံတွေ ရှိတယ်၊ သူတို့က ဒီတရုတ်ကောင်ပြောတာကို နားမလည်ရင်လည်း ဖြစ်တယ်။ မင်းတို့က ကျွန်တော့်ကို ပျောက်သွားစေနိုင်ရင် မင်းတို့အောင်မြင်တယ်၊ ကျွန်တော်လည်း အောင်မြင်တယ်လို့ ခံစားလိမ့်မယ်။
အင်ဒရူး ဆိုလမွန် ✍️၊
ခင်ဗျားရဲ့ အနုပညာ ဒါမှမဟုတ် လှုပ်ရှားမှုထဲက ဘယ်အပိုင်းက ခင်ဗျားကို စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ စိတ်ပျက်မှုကနေ ကာကွယ်ပေးတာလဲ။ ကျွန်တော်သိတဲ့ လှုပ်ရှားသူတွေမှာ ဆန္ဒပြပွဲတွေကို သွားပြီး လူထုပန်ကြားချက်လှုပ်ရှားမှုတွေ ( petition campaigns ) ဦးဆောင်ပြီး အိမ်ပြန်ရောက်တော့ စိတ်ဓာတ်ကျနေကြတယ်။ ခင်ဗျားရဲ့ အနုပညာ နဲ့ လှုပ်ရှားမှုအတွက် အရှည်တည်တံ့မှုနဲ့ အာရုံစိုက်မှုရဲ့ အဓိကအရာက ဘာလဲ။ ခင်ဗျားရဲ့ အာရုံစိုက်မှုနဲ့ ဒီအသံကို ထိန်းသိမ်းနိုင်တဲ့ စွမ်းရည်က ဒီလောက် အံ့သြဖွယ်ကောင်းပြီး၊ ဒီအလုပ်လုပ်တဲ့ ကျွန်တော်တို့တောင် အံ့သြရတယ်။
အိုင်ဝေဝေ 🍅၊
ကျွန်တော်က မကြာခဏ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုပဲ အံ့သြမိတယ်။ ကျွန်တော်ဟာ လူအများနဲ့ အတူတကွ အလုပ်လုပ်တယ်၊ တစ်ခါတလေ လူ၄၀ ယောက်၊ တစ်ခါတစ်ရံ လူ၁၀၀၀ လောက်။ ကျွန်တော့်အတွက် သူတို့နဲ့ အတူတကွ အလုပ်လုပ်တာက သာမန်လို့ ထင်တယ်၊ ဒါပေမယ့် မကြာခဏဆိုသလို သူတို့ကို ကြည့်ရင် အလွန်ပင်ပန်းနေတာကို တွေ့ရတယ်။ ကျွန်တော်က မူးယစ်ဆေးမသုံးဘူး။ ကျွန်တော်ဟာ သာမန်လူတစ်ဦးပဲ၊ ဒါကြောင့် ဒါကို ရှင်းပြနိုင်တာမဟုတ်ဘူး။ မင်းတို့မှာ စိတ်ဝင်စားမှု လိုအပ်တယ်၊ အနည်းငယ်စိတ်ကူးယဉ်ဖန်တီးနိုင်စွမ်းလိုအပ်တယ်။ ထို့အပြင် ကောင်းမွန်တဲ့ ကျန်းမာရေးလည်း လိုအပ်တယ်။
အင်ဒရူး ဆိုလမွန် ✍️၊
အင်း၊ ကောင်းမွန်တဲ့ ကျန်းမာရေးဆိုတော့ဒါကို မေးခွန်းတွေထဲက ကျွန်တော့်အကြိုက်ဆုံးမေးခွန်းဖြစ်လိမ့်မယ်။ကြည့်ရအောင်။ ခင်ဗျားရဲ့ အကြိုက်ဆုံးအစားအသောက်က ဘာလဲ။
အိုင်ဝေဝေ 🍅၊
ဒါက ကျွန်တော့်ရဲ့ ဗိုက်ဗလာနဲ့ ပတ်သက်တယ်။ မကြာခဏဆိုသလို ကျွန်တော်က မက်ဒေါနယ်ဒ်ဆီ ပြေးသွားပြီး မစ်ရှိတ်(milkshake) ဒါမှမဟုတ် ဟမ်ဘာဂျာ (hamburger) စားတယ်။ ဟမ်ဘာဂျာတွေ သိပ်ကောင်းနေတာမဟုတ်ဘူးဆိုတာ သိတယ်၊ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော် အာလူးချောင်းကြော် (French fries) ကို ကြိုက်တယ်။ သူတို့မှာ အရသာရှိတဲ့ အာလူးတွေရှိတယ်။ တကယ်ပြောတာပါ။ ရယ်စရာပြောရင်းမောရတယ်ပေါ့၊ ကျွန်တော် ရှက်ပါတယ်။
